از چین تا اروپا؛ کدام کشورها زنگ خطر را به صدا درآوردند؟ | پیام موج تازه توصیههای امنیتی برای ترک ایران چیست؟
رویداد۲۴| موج تازهای از هشدارهای کنسولی درباره ایران طی ۲۴ ساعت گذشته منتشر شده؛ هشدارهایی که اینبار دامنه آن از شرق آسیا تا اروپا را در بر میگیرد. تعدد کشورهایی که به شهروندان خود توصیه کردهاند ایران را ترک کنند یا از سفر به آن خودداری کنند، سطح نگرانیهای بینالمللی را بهطور محسوسی بالا برده است. همزمان، واشنگتن نیز به کارکنان سفارت خود در اسرائیل مجوز خروج داده؛ مجموعهای از تحرکات که این پرسش را برجسته میکند: آیا منطقه در آستانه جنگ است؟
چرا پکن هشدار داد؟
دولت چین در تازهترین اطلاعیه کنسولی خود از شهروندانش خواسته در صورت امکان ایران را ترک کنند و از سفرهای غیرضروری به این کشور بپرهیزند. اهمیت این هشدار تنها در خود توصیه نیست، بلکه در جایگاه پکن در معادلات تهران نهفته است. چین طی سالهای اخیر یکی از شرکای راهبردی ایران بوده و معمولاً در صدور هشدارهای امنیتی صریح، رویکردی محتاطانه دارد.
ورود چین به فهرست کشورهایی که توصیه به خروج دادهاند، بهمعنای آن است که ارزیابی ریسک در پایتختهای آسیایی نیز تغییر کرده و نگرانیها محدود به بلوک غرب نیست.
اروپا و کانادا؛ هشدارهای همزمان
در آمریکای شمالی، کانادا از اتباع خود خواسته در صورت امکان «فوراً» ایران را ترک کنند. لحن این اطلاعیهها بر احتمال «تشدید ناگهانی شرایط امنیتی» تأکید دارد؛ عبارتی که معمولاً زمانی استفاده میشود که سناریوهای بحران جدی گرفته شده باشند.
پیش از این نیز چند کشور اروپایی از جمله آلمان، سوئد، فنلاند و لهستان هشدارهای مشابهی صادر کرده بودند؛ از پرهیز کامل از سفر تا توصیه به ترک فوری خاک ایران. در آسیا نیز هند به شهروندانش پیشنهاد کرده از تمامی مسیرهای در دسترس برای خروج استفاده کنند.
همزمانی این هشدارها در بازه زمانی کوتاه، آن هم از سوی کشورهایی با رویکردهای سیاسی متفاوت نسبت به تهران، نشان میدهد موضوع صرفاً یک بهروزرسانی عادی سطح خطر نیست.
هشدار آمریکا درباره اسرائیل؛ ضلع دیگر ماجرا
در کنار توصیهها درباره ایران، دولت ایالات متحده آمریکا به کارکنان سفارت خود در اسرائیل و خانوادههایشان مجوز خروج داده است. این اقدام معمولاً زمانی انجام میشود که سطح تهدید امنیتی در ارزیابیهای داخلی افزایش یافته باشد.
اگرچه این تصمیم به معنای تعطیلی سفارت یا تخلیه کامل نیست، اما پیام روشنی دارد و آن این است که واشنگتن احتمال تشدید تنش منطقهای را جدی گرفته و در حال کاهش آسیبپذیری نیروی انسانی غیرضروری خود است. قرار گرفتن این هشدار در کنار توصیههای گسترده درباره ایران، تصویری از افزایش آمادهباش در دو سوی یک معادله تنشآلود ترسیم میکند.
چرا این هشدارها مهم است؟
هشدار خروج شهروندان از یک کشور، یکی از جدیترین ابزارهای کنسولی دولتهاست. این اقدام معمولاً سه پیام را منتقل میکند. نخست، افزایش سطح ریسک امنیتی؛ دولتها زمانی چنین توصیهای صادر میکنند که احتمال بیثباتی، درگیری نظامی یا بحران امنیتی را فراتر از سطح معمول ارزیابی کنند.
دوم، پیشگیری از بحران انسانی و دیپلماتیک، در صورت وقوع درگیری، حضور گسترده اتباع خارجی میتواند به بحرانهای پیچیده دیپلماتیک تبدیل شود. خروج پیشدستانه، هزینههای احتمالی را کاهش میدهد.
سوم هم ارسال پیام سیاسی و تلاش برای بازدارندگی است؛ چنین هشدارهایی گاهی کارکرد سیاسی دارد. یعنی به بازیگران منطقهای این پیام را میدهد که تحولات بهدقت رصد میشود و سناریوهای بدبینانه روی میز قرار گرفتهاند.
آیا جنگ نزدیک است؟
انبوه هشدارهای صادرشده لزوماً به معنای تصمیم قطعی برای جنگ نیست. توصیههای کنسولی اغلب جلوتر از تحولات میدانی صادر میشوند تا در صورت بروز بحران، دولتها غافلگیر نشوند.
با این حال، همزمانی هشدارهای چندین کشور با تحرکات نظامی و تنشهای لفظی اخیر، نشان میدهد منطقه وارد فاز «ریسک بالا» شده است؛ فضایی که در آن بازدارندگی، آمادهباش و جنگ روانی در کنار هم پیش میروند.
خاورمیانه اکنون در نقطهای ایستاده که نه صلح تثبیت شده و نه جنگ آغاز شده است. افزایش توصیههای خروج، بیش از آنکه اعلام جنگ باشد، علامتی از آن است که بازیگران اصلی سناریوی بدبینانه را جدی گرفتهاند.
سؤال اصلی اینجاست: آیا این موج هشدارها صرفاً بخشی از بازی فشار و بازدارندگی است، یا نشانهای از نزدیک شدن به لحظهای که یک خطای محاسباتی میتواند معادلات را تغییر دهد؟ پاسخ به این پرسش، به تحولات روزهای پیش رو گره خورده است.
